Week 4 – Kunst & Wiskunde
- Maak een druppelkunstwerk: schilderen met pipetjes en ecoline.
- Reken: meet hoeveel liter water een emmer/beker bevat → omzetten naar liter/milliliter.
We spraken al over:
-Water in Leuven
-Water in Leuven 2
-Watertechnieken
Categorie: 4delj
-
-
Voor dit STEAM-thema gaan we heel ruim.
Subthema’s: Dijle, drinkwater, waterkracht, water in kunst en spel.Week 1 – Ontdekken
- Excursie of wandeling langs de Dijle of een vijver in Leuven.
- Zoek waar water zichtbaar is in de stad (fonteinen, grachten, Dijlepoort…).
- Kunst: schilder Leuven met waterverf.
Op “openstreetmap” krijgen we een mooie kaart te zien van de Dijle in Leuven.
Je hebt een bron en een monding.
bron: waar de rivier start of ontspringt
monding: waar de rivier stopt of eindigt, uitloopt
De Dijle ontspringt in Houtain-Le-Val, deelgemeente van Genappe in Waals Brabant, op een hoogte van 145 m boven de zeespiegel.
Ze stroomt eerst in noordoostelijke richting.
Waar de Demer uitmondt in de Dijle, stroomt ze in noord-westelijke richting tot aan het Zennegat.
Daar ontvangt ze het water van het Kanaal Leuven-Dijle en de Zenne. Ongeveer één km verder vloeit de Dijle samen met de Nete en vormt zo de Rupel.
De Dijle heeft een totale lengte van 90 km. Deze onstuimige rivier levert water aan het kanaal in Leuven.
De Rupel stroomt dan in de Schelde.De Dijle was eeuwenlang de snelweg waarop goederen van heel Europa naar de stad werden vervoerd.
Het kanaal Leuven-Dijle is gelegen in de provincies Vlaams-Brabant en Antwerpen. Het kanaal bevindt zich tussen het Zennegat in Mechelen en Leuven waar het eindigt in de kanaalkom. Het kanaal bestaat uit vijf stuwpanden. De sluizen zijn gelegen te Tildonk, Kampenhout-Sas, Boortmeerbeek, Battel en Zennegat.Verschillende soorten vijvers.
- Koivijver
- Plantenvijver / amfibievijver
- Zwemvijver
- Natuurvijver
- Boerenput
- Spiegelvijver
- Gemengde vijver
- Steurvijver
- Wadi
- Terrasvijver
- Watertafel/ waterornament
- Golf
- Wateropslag industrie
- Quarantaine vijver
Hier mag je vissen in Leuven: Vaartkom Leuven.
In het Kanaal Leuven-Dijle, beter bekend als de Leuvense Vaart, is het vissen in de Vaartkom in Leuven (de jachthaven) alleen toegelaten met een vaste stok. Hengelaars mogen de aanwezige boten niet beschadigen of hinderen bij het in- of uitvaren van de haven.
Deze vissen zou je er kunnen vangen:
Het visbestand in Kanaal Leuven-Dijle wordt geraamd op 105,0 kg/ha en 3.187 stuks/ha.
blankvoorn (44%)
brasem (16%)
baars (9%)
aal (8%)
zwartbekgrondel (7%)
snoek (5%)Vijvers van Bellefroid
De vijvers van Bellefroid liggen langs de Vaart in Wilsele.
Op zo’n 3,5 km van het centrum van Leuven.Sinds begin 2020 zijn deze vroegere karperkweekvijvers eigendom van de stad.
Het hele gebied is ongeveer 21 hectare groot en bestaat uit 2 grote ondiepe vijvers met kleine omliggende oeverzones.
Zo zag het fonteintje Fonske op het Rector De Somerplein er vroeger uit.De Sint-Janspomp op de Oude Markt,… waar helaas geen water meer uitkomt…
Visit Leuven vertelt over het “water in Leuven”.
Natuurpunt vertelt over het wachtbekken in Egenhoven.
De Doode Bemde: een wachtbekken op een natuurlijke manier.Ideetjes van kinderen: Waarom is water noodzakelijk?
-om te drinken
-voor de natuur (bloemen, bomen, dieren => vissen, koralen, vinvissen)
-anders heeft de mens geen water
-om te leven
-omdat mensen niet mogen uitdrogen
-voor de aarde
-om te wassen (mensen, voorwerpen, auto, …)
-om te zwemmen
-anders droogt alles uit
-vervoer (boten vervoeren meubels en grote materialen)
-om afvalstoffen te verwijderen
-naar WC gaan
-…
Deze technieken gebruiken we om water te gebruiken: de kraan, de WC,
Er zijn verschillende soorten water: zoet en zout.
Onze aarde heeft 71% water.
Komkommer heeft 95% water.
Ook de watermeloen en sla hebben veel water.
WOORDENSCHAT
ontspringen – ontsprong – ontsprongen
stromen – stroomde – gestroomddrinkwater – waterkracht – fonteinen – grachten – bron – monding – zeespiegel – onstuimig – kanaal – sluizen – kweekvijver – oever – wachtbekken
3delj – 4delj - Excursie of wandeling langs de Dijle of een vijver in Leuven.
-
Week 2 – Wetenschap
- Proefjes met drijven en zinken.
- Zelf een waterfilter bouwen (steentjes, zand, katoen).
- Gesprek: waar komt ons drinkwater vandaan? (Aquafin, Watergroep).
Drijvende klei
De zeilboot
Technopolis: drijven of zinken pitten?
Technopolis: hoeveel muntjes gaan er in een glas water?
Technopolis: Tekening die zwemtHeel veel waterproefjes in Technopolis.
Hoe kan een insect op het water lopen?Waterproefjes
Water schoonmaken
Op bezoek bij de waterzuivering
Waterzuivering
De reis van het water:
rioolwater – waterzuivering – rivieren en merenWaterzuivering: uitleg
Aquafin waterzuivering
We spraken al over “Water in Leuven”. - Proefjes met drijven en zinken.
-
Week 3 – Techniek
- Bouw een waterrad dat kan draaien in een gootsteen of buiten met regenwater.
Experimenteer met dammen bouwen (bak zand + water).
We spraken al over:
-Water in Leuven
-Water in Leuven 2 - Bouw een waterrad dat kan draaien in een gootsteen of buiten met regenwater.
-
Op deze pdf van:
Vlaanderen fiets- en belevingstocht “dealen met water” kan je allerlei interessante weetjes lezen over “water”.Podcasts => Die zijn vooral voor leerlingen van het 6de leerjaar.
1.Water! Van levensbelang!
2.Geschiedenis van het vloeibare goud
3.Verborgen waterwereld
4.Last van waterstress?
5.Het Belgische weer en zijn kuren
6.Leven op te grote (water)voet
7.Smakelijk water
8.Verzuipen of verdrogen
9.Ook de mens is de dupe
10.Een waterrijke toekomst?
(dank aan “Vlaanderen is omgeving” voor educatieve doeleinden)
Je kan ook doorklikken naar de podcasts.
Die zijn vooral voor leerlingen van het 6de leerjaar.(3delj – 4delj )
5delj – 6delj
-
Enkele kinderen maakten deze video over Floepje.
3delj – 4delj
-
SCHOOLTV Nederland heeft heel wat leerrijke programma’s.
Ook proefjes.
1.
Wat gebeurt er als je met een scherp potlood dwars door een plastic zakje met water prikt?
Siem en Evelien zoeken uit wat lekt, en wat niet.
Klik hier.2.
Muziek makenWaterzuiveringsproef
3.
Hoe kan een insect op water lopen?4.
Kaarsje onder glas
Kaars dooft uit onder glas…5.
Zetmeel en water dansen op een luidspreker9.
Water zuiveren of destilleren (moeilijk)10.
Veel proefjes over water bij proefjes.nl
Hier merk je dat water heel belangrijk is voor “wetenschap” !
Maar ook voor technologie, engineering en mathematics.
En wat dacht je van Art!
1. Water als thema in schilderkunst- Claude Monet – bekend van zijn impressionistische schilderijen van waterlelies en reflecties.
- J.M.W. Turner – schilderde vaak zeegezichten, stormen en waterlandschappen.
- Hokusai – vooral beroemd om De grote golf van Kanagawa.
2. Water als materiaal of medium
- Olafur Eliasson – maakt installaties met stromend water, mist en reflectie.
- Nils-Udo – land art waarbij hij natuurlijke materialen zoals water gebruikt.
Enkele schilderijen op Google.
- Andy Goldsworthy – maakt tijdelijke werken in en met rivieren, ijs en regen.
3. Water in performance en installaties
- Marina Abramović – gebruikte water in rituelen en performances.
- Bill Viola – videokunstenaar die vaak water inzet als symbool voor geboorte, dood en transformatie.
- Fujiko Nakaya – bekend om mistinstallaties waarin waternevel de ruimte vormt.
4. Hedendaags en conceptueel
Anish Kapoor – gebruikt spiegels en water in installaties die de kijker desoriënteren.
Roni Horn – maakt sculpturen van massief glas die eruitzien als wateroppervlaktes.En hier zullen er nog bijkomen doorheen het jaar…
Laat maar weten als jij ook een proefje hebt.3delj – 4delj
-
Aquafin legt uit wat “waterzuivering” is.
Deze interessante strip vertelt je over: waterzuivering
Dario is de mascotte in de hoofdrol.
Die is getekend door Jan Bosschaert.
Dario kent de rioleringsinfrastructuur en de waterzuivering op zijn duimpje.
Wanneer hij op een dag een vreemd briefje krijgt van zijn oom Gust is hij in alle staten.
De lezer volgt Dario en zijn vriend Raf de rat op een avontuurlijke maar leerrijke tocht dwars door de riolen en de waterzuiveringsinstallatie.
Alles over “water” op deze steAmklas website.
3delj – 4delj
-
Zo stapten we vanuit onze school om het water in Leuven centrum te ontdekken.
We kregen gratis kaartjes van stad Leuven via Visit Leuven.
Foto’s eerste waterwandeling.
Als we de Ring van Leuven bekijken. Wandelden we ons eerste stukje langs de zuidkant van onze school.Plattegrond Leuven Mappy
Circulatieplan Leuven
Lokaal stratenplan Leuven
Streetmap Leuven
Google Maps LeuvenStadsplan Visit Leuven
Vanuit het Spaans kwartier stapten we naar “De Grote Spui”. Waar we de Waterpoort zagen. We doen dit langs het tunneltje en dan naar rechts.
(grote dank aan Thomas Hans)
Dat is vlak bij het stadion van OHLeuven.
Na de Grote Spui wandelen we naar het sportkot, waar we oversteken onder de viaduct.
We steken dus over aan de kruising Tervuursevest – Koning Boudewijnlaan. We zien de opengelegde Dijle.
We wandelen langs de Aldi naar Kapucijnevoer naar Janseniusstraat.
We wandelen langsheen het speelveld aan het Refugehof naar de Justus Lipsiustoren en zien er ook de Janseniustoren.
We zien er de aanlegplaats voor de kano-bootjes.
Terug naar de klas.
Hier lees je nog meer over “Water in Leuven”.
Meester David leert er ons allerlei schildertechnieken.
Hieraan denken we.
Water – bruggen – Grote Spui – langs Aldi – Justus Lipsiustoren – Janseniustoren
steeds met water
zacht kabbelend – snel stromend – overdekt – …
Op de Grote Markt voor het stadhuis kregen we gratis water.
Dat kan je ook op andere plaatsen. (klik hier maar)Eén van de kinderen vertelde in het Groot Begijnhof over hoe water in Afrika werd gehaald.
Schooltv toont het ook.
Een beetje woordenschat m.b.t. “water”.
Beweging van water- Kabbelend – zachtjes golvend of stromend
- Klaterend – vrolijk, helder stromend (bij een beekje of fontein)
- Kolkend – heftig draaiend en bewegend
- Bruisend – schuimend, levendig bewegend
- Stromend – in beweging, doorgaand
- Kabbelend – rustig klotsend tegen de oever of romp van een boot
- Klotsend – met slagen heen en weer bewegend
- Golfslag – ritmisch deinende beweging
Geluid van water- Ruisend – zacht en gelijkmatig geluid (zoals een rivier of zee in de verte)
- Klaterend – helder en levendig geluid (waterval, fontein)
- Kletterend – hard neerstortend (regen of waterval)
- Bruisend – borrelend geluid (snel stromend water)
- Suizend – zachte, bijna fluisterende ruis
Uiterlijk van water
Diepblauw – donkerblauwe kleur van zee of meer
Kristalhelder – heel doorzichtig en schoonTroebel – ondoorzichtig, met zwevende deeltjes
Glinsterend – fonkelend in het licht
Spiegelglad – zonder golven, als een spiegel
Schuimend – met bellen of schuimkraag
Waarvoor werd de Dijle in Leuven vroeger gebruikt?
De Dijle heeft eeuwenlang een heel belangrijke rol gespeeld in Leuven. Vroeger werd ze vooral gebruikt voor:- Economie en nijverheid: ambachten zoals brouwerijen, leerlooiers, ververijen en molens vestigden zich langs de Dijle, omdat ze water nodig hadden voor hun productieprocessen. Het water dreef ook waterraderen aan.
- Transport: de rivier diende als transportweg voor goederen. Via de Dijle en aansluitende waterlopen konden handelsproducten aangevoerd of afgevoerd worden.
- Visserij en voedselvoorziening: de rivier was een bron van vis en dus van voedsel voor de bevolking.
- Watervoorziening en huishoudelijk gebruik: bewoners gebruikten de rivier voor wassen, spoelen en andere dagelijkse noden.
- Afvoer van afval: helaas werd de Dijle ook vaak gebruikt om afval en vuil water kwijt te raken, waardoor ze in latere eeuwen sterk vervuild raakte.
In de middeleeuwen was de Dijle dus letterlijk de levensader van Leuven: zonder de rivier zouden veel economische activiteiten niet mogelijk geweest zijn.
1.Industrie & ambachten
- Brouwerijen – Leuven was een echte bierstad. Brouwerijen langs de Dijle gebruikten rivierwater in het brouwproces en voor het spoelen van vaten. Een bekend voorbeeld is de Den Horen-brouwerij (gesticht in 1366), waaruit later Stella Artois is ontstaan.
- Leerlooiers – de buurt rond de Mechelsestraat stond bekend als de “Laken- en Leerwijk”. Leerlooiers hadden veel water nodig om huiden te behandelen. De Dijle bood hen die constante toevoer.
- Ververijen en lakenindustrie – de middeleeuwse lakennijverheid gebruikte de Dijle om stoffen te wassen, kleuren en spoelen. Dat was een belangrijke bron van inkomsten voor Leuven in de 14e eeuw.
- Molens – verschillende watermolens draaiden op de kracht van de Dijle. Een mooi bewaard voorbeeld is de Volmolen (op de Vismarkt), die in de 14e eeuw gebouwd werd om wol te vollen (bewerken en verdichten).
2.Transport
- Via de Dijle konden goederen naar Mechelen en verder vervoerd worden. Vooral bouwmaterialen, graan en hout kwamen zo de stad binnen.
- Aan de Dijle lagen losplaatsen en aanlegplaatsen waar schepen hun lading konden lossen.
3.Visserij en voedsel
- Leuven had meerdere visvijvers en visrechten op de Dijle. Vooral paling en karper werden er gevangen.
- De Vismarkt in Leuven ligt niet toevallig vlak bij de Dijle: de vis werd rechtstreeks uit de rivier gehaald en verhandeld.
4.Huishoudelijk en stedelijk gebruik
- Het water van de Dijle werd gebruikt om linnen te bleken (blekerijen langs de rivier).
- Leuvense vrouwen gingen er ook kleren wassen en spoelen.
- De rivier fungeerde helaas ook als open riool voor afvalwater en slachtafval.
=> Zo zie je dat de Dijle letterlijk verweven was met het dagelijks leven, de economie én de infrastructuur van Leuven.
WOORDENSCHAT WATER IN LEUVEN de sluis – sluizen
de dam – dammen
de bever – bevers
de brug – bruggen
de oever – oevers
de kano- kano’s
de boot – boten
peddelen
kabbelen
snel stromend
koud
de vistrap
het waterwinningsbied
het drinkwater
de fontein – fonteinen
de rivier – rivieren
het kanaal – kanalen
de vaart – vaarten
de vaartkom – vaartkommen
Vismarkt
Drinkwaterstraat
Fonteinstraat
Broekstraat (moeras)
Een vraagje van een leerling…
De Dijle mondt uit in de Zenne.
Hier is een kort overzicht van het verloop:- De Dijle ontspringt in Houtain-le-Val (Wallonië).
- Ze stroomt via onder andere Leuven en Mechelen.
- Bij Rumst (in Vlaanderen) komt de Dijle samen met de Nete, en samen vormen ze daar de Rupel.
- De Rupel stroomt uiteindelijk uit in de Schelde, die op haar beurt uitmondt in de Noordzee.
Dus, in stappen:
Schelde → mondt uit in de Noordzee
Dijle → mondt uit in de Rupel (samen met de Nete)
Rupel → mondt uit in de Schelde
Heel wat foto’s over “water in Leuven”.3delj – 4delj
-
Hier kan je foto’s zien van de waterwandeling van de tweede graad.
Eerste Leuvense waterwandeling
3delj – 4delj
Steamklas 