De totale ijsmassa wordt berekend door: -wat komt er van sneeuwval bij -wat smelt en verdwijnt via afbrekende ijsbergen Sinds 2020 sneeuwt het zoveel in delen van Antarctica dat het verlies aan ijsmassa ongeveer gelijk blijft.
Waarom sneeuwt het meer? Wegens de zogenoemde ‘atmosferische rivieren’. Atmosferische gebieden zijn langgerekte gebieden met heel vochtige lucht. Die kunnen veel waterdamp over een lange afstand transporteren om dan uiteindelijk op een andere plaats uit te vallen in de vorm van neerslag.
Gedetailleerde metingen met satellieten laten vanaf 2002 een duidelijke langjarige afname in de totale ijsmassa van Antarctica zien. Die afname is niet gelijkmatig. Oost-Antarctica groeit aan. West-Antarctica en het Antarctisch schiereiland verliest ijs.
Nauwkeurige studie toont aan wat de voornaamste oorzaak is van de afname van de Antarctische ijskap: -“afsmelting van drijvende ijsplaten door warm oceaanwater” en -het daarmee samenhangende eerder afbreken van die ijsplaten de voornaamste oorzaak is van de afname van de Antarctische ijskap.
Het verdwijnen van de drijvende ijsplaten heeft tot gevolg: -het landijs zal sneller naar de kust stromen -de ijskap als geheel wordt dunner => uiteindelijk zal het voor een hoger zeeniveau zorgen. Vooral in ver weg gelegen gebieden zoals Nederland. bvb.
Zee-ijs, bevroren zeewater (rond Antarctica) neemt ook af door de opwarmende oceanen. Meer open water leidt tot meer verdamping en een hogere vochtinhoud van de atmosfeer.
Er moet nog verder onderzoek gedaan worden. De toekomst zal uitwijzen of de toename in sneeuwval tijdelijk is of het iets doet veranderen later.
Splashdown tijdstip: start ± 23:07 uur Belgische tijd
Laatste ~15 minuten (kritieke fase)
-Loskoppeling servicemodule: Alleen de capsule (Orion) gaat verder richting aarde
-Atmosferische binnenkomst (Entry Interface) Snelheid: ~38.000 km/u Temperatuur: tot ~2.700–2.800°C
-Radiostilte (± 6 minuten): Plasma rond capsule blokkeert communicatie
-Parachutes openen: Eerst stabilisatie → dan hoofdparachutes (totaal ~11)
-Afdaling vertraagt: Van hypersonisch naar ± 27 km/u (17 mph)
Splashdown zelf
-Landing in de Stille Oceaan (voor kust van San Diego)
-Exact moment: 02.07 zaterdag (Belgische tijd)
Na de splashdown -Duikers beveiligen capsule
-Astronauten worden opgehaald per helikopter
-Transport naar marineschip (USS John P. Murtha)
-Medische check + terugvlucht naar Houston)
(thanks to NASA for picture for educational use)
Dit hebben ze o.a. gezien…
In deze video kan je een animatie zien van hoe alles de laatste uren zal verlopen.
Artemis II-commandant Reid Wiseman gaf een ‘shoutout’ aan “onze vrienden in Nederland en Duitsland”. De European Service Module (ESM), een onderdeel van Orion, werd namelijk in Europa gebouwd.
“Dit voertuig heeft ons voortgestuwd en ons met uiterste precisie van de aarde naar de maan en weer terug gebracht. We zijn trots dat we deel mogen uitmaken van jullie team.”
De vier astronauten — Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch en Jeremy Hansen — keren hiermee terug van een historische tiendaagse reis rond de maan.
De bemanningsmodule van het Orion-ruimtevaartuig werd losgekoppeld van de European Service Module (ESM). Deze ESM leverde tijdens de reis: water en zuurstof. Dat is dan niet meer nodig. ESM zal opbranden in de atmosfeer.
Ze kwamen de dampkring binnen (op zo’n 122 km hoogte) aan bijna 35 keer de geluidssnelheid. Daardoor krijgt de bemanning te maken met gigantische g-krachten: bijna 4X de zwaartekracht die we op aarde kennen. Orion zal dan wat rolmanoeuvres uitvoeren om te vertragen.
NASA’s Orion-capsule (Integrity) landde tenslotte met parachutes in zee voor de kust van Zuid-Californië om 17.07 uur plaatselijke tijd (2.07 uur Belgische tijd).
In totaal legden ze 1.117.515 km af. Twee banen rond de aarde + een scheervlucht langs de maan. Het doel: vanaf 2028 opnieuw astronauten op het maanoppervlak laten landen. Het uiteindelijke doel van het Artemis-programma: het opbouwen van een langdurige aanwezigheid op de maan. Van daaruit toekomstige menselijke verkenning van Mars.
Het Orion-ruimtevaartuig (bouw: Lockheed Martin) bewees dat het bestand is tegen extreme krachten van een terugkeertraject vanaf de maan.
13 minuten duurde de vurige duik door de aardatmosfeer. Hierbij ontstond er een wrijvingswarmte aan de buitenkant van de capsule van ongeveer 2.760° Celsius.
Extreme hitte en samengeperste lucht vormden een roodgloeiende laag geïoniseerd gas — plasma — rond de capsule. Daardoor was er gedurende 6′ geen radiocommunicatie met de bemanning. Twee sets parachutes komen uit de neus van de vallende capsule tevoorschijn. Daardoor verminderde de snelheid tot ongeveer 25 km/u zodat Orion zachtjes in het water landde.
Naast de historische Apollo-vluchtleidingsruimte (in NASA’s Johnson Space Center) bevindt zich de Mission Evaluation Room (MER). Daar analyseren meer dan 200 specialisten van NASA, ESA, Airbus en Lockheed Martin de prestaties van Orion tot in detail en adviseren ze de vluchtleiders in realtime.
Europese ingenieurs bewaken vanuit hun module de druk, temperatuur, spanning, brandstofniveaus en meer (vooral tijdens dynamische fasen van de missie: zoals het ontsteken van de motoren). Terwijl vluchtleiders het ruimtevaartuig besturen, kent het MER-team het ruimtevaartuig door en door en levert diepgaande kennis van de subsystemen en analyses op lange termijn.(dank aan ESA)
Parachutes gaan open.
Aan boord waren vier astronauten: -3 Amerikanen: Victor Glover, Christina Koch en Reid Wiseman -1 Canadees: Jeremy Hansen
Nasa-directeur Jared Isaacman: Die Artemis III-testmissie van 2027 is een voorbereiding voor de geplande maanlanding in 2028. “We keren terug naar de maan. We doen dit om te blijven. We bouwen aan die blijvende aanwezigheid. We gaan de vaardigheden op het maanoppervlak onder de knie krijgen, zodat we op een dag missies naar Mars kunnen ondernemen.”
At 5:07 p.m. Pacific time, the crew of Artemis II arrived back on Earth. “From the pages of Jules Verne to a modern-day mission to the moon, a new chapter in the exploration of our celestial neighborhood is complete. Integrity’s astronauts: back on Earth.”
De kinderen en/ of ouders die zich inschreven om mee te reizen…, mogen gerust zijn. Ook de mascotte Rise is veilig geland. “Rise” is een pluchen knuffeltje (mascotte) dat meereist met de Artemis II missie. Het stelt een lachende maan voor met de aarde als pet. Het ontwerp werd gemaakt door een 8-jarige jongen (Lucas Ye) en gekozen uit duizenden inzendingen wereldwijd. Zodra het knuffeltje begint te zweven, weten de astronauten dat ze gewichtloosheid (microzwaartekracht) hebben bereikt. De naam “Rise” verwijst naar het beroemde “Earthrise”-moment (aarde die opkomt boven de maan) uit de Apollo-tijd. De maanmascotte voor de Artemis II-missie vloog mee met de bemanning en draagt 5.647.889 namen met zich mee.
Wil je de geheimen van de Noordzee leren kennen? “Zee in zicht” is een nieuw KETNET-programma. Nona en Wim gaan zowel onder als boven water op ontdekking.
“We komen te weten dat er 134 vissoorten in de Noordzee rondzwemmen (ook haaien), dat die zeker 8.000 jaar oud is (best nog jong voor een zee) en dat er 290 wrakken op de zeebodem liggen (ook vliegtuigwrakken uit de Tweede Wereldoorlog!).” (dank aan VRTnieuws)
“Maar eigenlijk mogen we ook gewoon trots zijn op het VLIZ. Het is de erfgenaam van het allereerste zeelabo ooit ter wereld, dat de hoogleraar Pierre-Joseph Van Beneden in 1843 oprichtte in Oostende. Vandaag de dag wordt er onderzoek van wereldklasse uitgevoerd. Dat beseffen we nog te weinig.”
Op deze livestream kunnen we alles volgen voor de geplande lancering van Artemis II. De astronauten zijn op dit ogenblik al “in quarantaine”. Dat wil zeggen “in afzondering”. Zo kunnen ze zich goed concentreren en tot rust komen. Ze hebben geen contact met de “buitenwereld”. Meer uitleg op NASA. Europa richt zijn blik op Artemis II.
We hebben niet alleen de Orion capsule, maar ook de SLS-raket om deze capsule de lucht in te krijgen.
“Het Orion-ruimteschip met de bemanning wordt van brandstof, elektriciteit, zuurstof en water voorzien door de Europese Service Module die eraan vasthangt. Het is de controlekamer van het ruimteschip, zeg maar. De Service Module is gebouwd door het Europese ruimteagentschap ESA. Ook 3 Belgische ruimtebedrijven (Celestia Antwerp, Thales Alenia Space en Sonaca) hebben eraan meegewerkt. “
Het zag er even spannend uit… Enkele uren voor de lancering werd er namelijk een technische “veiligheidsfout” ontdekt. “NASA meldt dat er tijdens de laatste controles een klein probleem is geconstateerd met het systeem voor het beëindigen van de vlucht.”
NASA-ingenieurs hebben het probleem vrij snel kunnen oplossen.
(Thanks to NASA for educational use movie)
Hun capsule zal op een hoogte van 6.000 tot 9.000 kilometer boven het oppervlak van de achterkant van de maan vliegen. De astronauten zullen op het verste punt meer dan 400.000 kilometer van de aarde weg zijn, het verste dat mensen ooit zijn geweest. Ze cirkelen omheen de maan en dan komen ze terug naar de aarde.
Waar zal Artemis II landen? De geplande landingszone is in de Stille Oceaan, voor de kust van de Verenigde Staten (meestal richting Californië of Baja California). NASA kiest deze regio omdat:
er veel ruimte is voor een veilige landing
reddingsteams (schepen en helikopters) snel ter plaatse kunnen zijn
het weer relatief voorspelbaar is
De bemanningsleden zullen na de landing door een marineschip worden opgepikt. Deze missie is de eerste bemande vlucht naar de maan sinds 1972.
De landing gebeurt ongeveer 10 dagen na lancering.
Op school schenken we dus aandacht aan deze historische missie.
Wanneer we over “tijd” spreken, dan is dat zeker ook wetenschap. Mensen hebben ooit “tijd” uitgevonden door er wetenschappelijk tijdslijnen van te maken. Oosterlengte en westerlengte als tijdzone op de wereldkaart.
Meccano is een speelgoed dat al heel lang bestaat.
Meccano bestaat officieel sinds 1901. De uitvinder, de Engelsman Frank Hornby, vroeg op 9 januari 1901 patent aan voor zijn educatieve constructiespeelgoed. De merknaam ‘Meccano’ werd in september 1907 officieel geregistreerd.
Het concept is gebaseerd op het idee “make and know”: maken en weten.
Herbruikbare metalen onderdelen met gaatjes die door middel van boutjes en moertjes aan elkaar worden bevestigd om constructies te bouwen.
Er zijn heel wat machines, voertuigen, gebouwen die gebruik maken van de techniek van meccano. Misschien vinden we in de scheepslift van Strepy ook zo een metalen plaatjes met gaatjes en bouten en moeren.
Kooi van Faraday
Professor Van Dyck legt uit wat bliksem is en hoe het steeds de weg van de minste weerstand zoekt.
Bliksem
De kooi is dus gemaakt uit een geleidend metaal, zodat de elektriciteit niet doordringt tot in de kooi.
Professor Van Dyck legt uit hoe de lading wordt afgeleid naar de grond.
Deze proeven worden alleen door geoefende mensen uitgevoerd.
Voor iedere seconde die tussen de flits en de klap zit, geldt dat er 343 meter tussen jou en het onweer zit.
Zit er drie seconden tussen de bliksemschicht en het gedonder, is het onweer dus zo’n kilometer bij je vandaan.
Als je het aantal seconden deelt door drie, weet je op welke afstand het onweer zich bevindt.
Dus:
Je telt het aantal seconden tussen flits en donder en deelt dit door drie.
De uitkomst is ongeveer de afstand in kilometers.
Tel je 10 seconden of minder, dan is de bui gevaarlijk dichtbij en zoek je beter een veilige schuilplaats.
Niet doen tijdens een onweer…: zwemmen, vissen of surfen.
Ga meteen weg bij een meer bij een naderend onweer.
Verlijd ook rivieren en de zee. Zwemmen, vissen, surfen en varen is dan levensgevaarlijk.
Alleen boten met een afgesloten metalen hut zijn binnen veilig.
Zij werken als een kooi van Faraday.
Houd ramen, deuren, ventilatieopeningen, enz. zoveel mogelijk gesloten. (zie ook Sportzorg)
Bliksemafleider: een ijzeren staaf of stok die op het hoogste punt van een gebouw staat.
Die kan een mogelijke bliksemschicht afleiden via een “aarding” (kabel met groen en gele draad) naar de grond/ aarde. De geschiedenis van de bliksemafleider.
Als er iets mooi aansluit bij computationeel denken… dan is het niet alleen schaken, zeeslag, vorm – kleur – grootte – dikte, … maar zeker ook dit…
Braille Sommige mensen moeten leren lezen zonder ogen. Daarom is het brailleschrift bedacht. Daarmee lees je door te voelen. Blinden en slechtzienden leren dit schrift thuis of op een school. Zo kunnen ze ook mooie boeken en verhalen lezen.
Op televisie worden soms programma’s met audiodescriptie voorgelezen. Dan vertellen ze wat iemand doet, voelt of kijkt. Ook wat er te zien is in de ruimte (kamer, winkel, boot, trein, …).
Morse Lang geleden gebruikten mensen ook “morsetekens”. Dat zijn tekens in plaats van letters. Zo kon men met een geheime taal allerlei berichten over de hele wereld sturen. Iedereen verstond elkaar.
Seinvlaggen De kapiteins van schepen geven ook allerlei berichten door met vlaggen. Dat wordt nu niet zoveel meer gebruikt, vroeger veel meer.
Taal En eigenlijk is iedere taal ook een soort computationeel denken. Hoe met je bepaalde letters achter elkaar uitspreken? In de ene taal spreek je dat zo uit, in de andere taal juist niet.
Rekenen Ook bij rekenen hebben we heel wat computationeel denken. Alle stapjes die we nodig hebben bvb. voor een staartdeling, heel wat bewerkingen… Allemaal denkpatronen die we stap-voor-stap moeten leren kennen en gebruiken.
Patronen Ook patronen zelf zijn een mooi voorbeeld van computationeel denken. Hoe moet ik de tekeningen herkennen, is er een herhalende vorm – kleur – enz.
