Een goede telescoop kan je bvb. kopen in een optiek (waar je brillen koopt) en een planetarium .
En heel wat kinderen leerden ook om met een verrekijker naar de wolken te kijken. Goede verrekijkers kan je ook in een sterrenwacht kopen of bij een “reis”-winkel.
Als we de Ring van Leuven bekijken. Wandelden we ons eerste stukje midden in het centrum in de buurt van onze school.
We keken aandachtig naar de gevels van de gebouwen van: -de Oude Markt -het stadhuis -de Lakenhal -de Sint-Pieterskerk
WOORDENSCHAT GEBOUWEN IN LEUVEN
het marktplein – de pleinen het woonhuis – de woonhuizen het appartement – de appartementen het appartementsgebouw – de gebouwen de winkel – de winkels (voeding – kleding- sport – fiets – …) de filmzaal – de filmzalen de theaterzaal – de zalen de muziekzaal – de zalen het cultureel centrum – de culturele centra de bibliotheek – de bibliotheken de universiteit – de universiteiten de school – de scholen (kleuterschool – lagere school = basisschool – …) het secundair of het middelbaar / de hoge school en de universiteit de fitness het info-punt (toerisme) het info-kantoor van defensie de pop-up – de pop ups de brug – de bruggen het poortgebouw – de gebouwen de tunnel – de tunnels de waterweg – de waterwegen het park – de parken de vijver – de vijvers de ringmuur – de muren
In sommige gevels zien we ijzeren staven. Die ijzeren staven in een gevel om te verstevigen noemt men ankerstaven of gewoon ankers. Ze worden gebruikt om de gevel extra stevigheid te geven en soms om de buitenmuur aan de binnenmuur of constructie te verankeren, zodat alles goed op zijn plek blijft zitten.
We zagen op het Damiaanplein een gebouw met een deur helemaal bovenaan de gevel. Met een katrol kon men goederen laden en lossen. In oudere gebouwen, vooral pakhuizen of huizen met een zolder, gebruikte men dat deurtje om spullen makkelijk naar boven te hijsen met een katrol of takel. Zo hoefde je niet door het hele huis te sjouwen met zware of grote voorwerpen. Een katrol is een eenvoudig werktuig dat bestaat uit een wiel met een groef waarin een touw, kabel of riem kan lopen.
Op sommige gebouwen zien we balustrades. Zo val je niet van het balkon. Ze zijn soms heel sierlijk.
Een kruisgewelf zien we in het plafond van de universiteitshal.
De Lakenhal (universiteitshal) Oude Markt Grote Markt Bondgenotenlaan Kapucijnenvoer Janseniusstraat Prosper Pouletlaan Vismarkt Janseniustoren
Mercator grootste Belg 2005 ? Neen. Wel Pater Damiaan… De ‘Mercator’ (boot) werd o.a. bekend omdat het schoolschip van de Belgische zeevaartvereniging het stoffelijk overschot van pater Damiaan in 1936 vanuit Panama overbracht naar Antwerpen.
De Dijle vloeit in de Rupel. Mercator was geboren in Rupelmonde en studeerde in Leuven. Daarom kunnen we Mercator hier in Leuven ook niet vergeten. => De Dijle en de Nete komen samen in Rumst. Hun samenvloeiing vormt de Rupel. Dus eigenlijk: Dijle + Nete → Rupel. Dus de Dijle mondt uit in de Rupel via die samenvloeiing met de Nete.
Langs deze belangrijke plaatsen komen we voorbij: Oude Markt: veel cafés, Atlas draagt de wereld en oude gevels (trapgevels en andere) Kotmadam: ze is groot en zit op de bank, het beeld om te denken aan de mevrouw die voor de studenten zorgt Achterkant Hallen: nu ook van de universiteit Rodenbach: een klein wit gedenkplaatje omdat de groot Vlaamse dichter, toneelschrijver Rodenbach in dat huis woonde (tegenover Mc Donalds). Zijn grootoom brouwde de Rodenbach-biertjes. Putti: een mooi engelenbeeldje op een huis, tussen de Oude Markt en de Grote Markt Café Den Engel Café/ brasserie Schipperken: boot op het dak Restaurant/ brasserie: Moorinneken Gouden of meester Jan: slaat niet echt op de klok Sint-Pieterskerk: met prachtig schilderij van Dirk Bouts: “Het Laatste Avondmaal” Fonske op het “Rector De Somerplein”: schenkt de wijsheid in zijn hoofd of een Stella-pintje (gelukformule) Grote Markt met het prachtig stadhuis: veel belangrijke personen uit de politiek, kunstenaars, wetenschappers, architecten, … Verhalen uit de bijbel op de kraagstenen. Radio2 Vlaams-Brabant en Transkript (waar meester Steven ging lezen voor de blinden) aan de Muntstraat (veel restaurantjes) => wordt gesloten wegens werken aan Politiebureau. Hallen: de lakenwevers verkochten er hun waren. Kort na de oprichting van de universiteit (in 1425) werd een deel van het gebouw als leslokaal gebruikt. Toen de Duitse bezetter op 25 augustus 1914 de Leuvense binnenstad in brand stak, is ook de universiteitshal op de voorgevel na bijna volledig vernield.In de brand gingen ook 300.000 boeken en manuscripten verloren. De universiteitsbibliotheek werd heropgebouwd op het Monseigneur Ladeuzeplein.
Open Monumentendag 2025: “Deze Open Monumentendag nodigen we iedereen uit om met extra aandacht naar ons architecturaal erfgoed te kijken. De gevels, parken en gebouwen waar we op een normale dag gewoon voorbij lopen, zitten vol schoonheid en interessante weetjes. Onder de noemer ‘In stijl’ focussen we onder andere op bekende en minder bekende architecten, bijzondere bouwstijlen, iconische gevels en de specifieke architectuur van kerken, militair erfgoed en parken en tuinen.”
Na de Grote Spui wandelen we naar het sportkot, waar we oversteken onder de viaduct. We steken dus over aan de kruising Tervuursevest – Koning Boudewijnlaan. We zien de opengelegde Dijle. We wandelen langs de Aldi naar Kapucijnevoer naar Janseniusstraat.
Meester David leert er ons allerlei schildertechnieken. Hieraan denken we. Water – bruggen – Grote Spui – langs Aldi – Justus Lipsiustoren – Janseniustoren steeds met water zacht kabbelend – snel stromend – overdekt – …
Eén van de kinderen vertelde in het Groot Begijnhof over hoe water in Afrika werd gehaald. Schooltv toont het ook.
Een beetje woordenschat m.b.t. “water”. Beweging van water
Kabbelend – zachtjes golvend of stromend
Klaterend – vrolijk, helder stromend (bij een beekje of fontein)
Kolkend – heftig draaiend en bewegend
Bruisend – schuimend, levendig bewegend
Stromend – in beweging, doorgaand
Kabbelend – rustig klotsend tegen de oever of romp van een boot
Klotsend – met slagen heen en weer bewegend
Golfslag – ritmisch deinende beweging
Geluid van water
Ruisend – zacht en gelijkmatig geluid (zoals een rivier of zee in de verte)
Klaterend – helder en levendig geluid (waterval, fontein)
Kletterend – hard neerstortend (regen of waterval)
Bruisend – borrelend geluid (snel stromend water)
Suizend – zachte, bijna fluisterende ruis
Uiterlijk van water
Diepblauw – donkerblauwe kleur van zee of meer Kristalhelder – heel doorzichtig en schoon
Troebel – ondoorzichtig, met zwevende deeltjes
Glinsterend – fonkelend in het licht
Spiegelglad – zonder golven, als een spiegel
Schuimend – met bellen of schuimkraag
Waarvoor werd de Dijle in Leuven vroeger gebruikt? De Dijle heeft eeuwenlang een heel belangrijke rol gespeeld in Leuven. Vroeger werd ze vooral gebruikt voor:
Economie en nijverheid: ambachten zoals brouwerijen, leerlooiers, ververijen en molens vestigden zich langs de Dijle, omdat ze water nodig hadden voor hun productieprocessen. Het water dreef ook waterraderen aan.
Transport: de rivier diende als transportweg voor goederen. Via de Dijle en aansluitende waterlopen konden handelsproducten aangevoerd of afgevoerd worden.
Visserij en voedselvoorziening: de rivier was een bron van vis en dus van voedsel voor de bevolking.
Watervoorziening en huishoudelijk gebruik: bewoners gebruikten de rivier voor wassen, spoelen en andere dagelijkse noden.
Afvoer van afval: helaas werd de Dijle ook vaak gebruikt om afval en vuil water kwijt te raken, waardoor ze in latere eeuwen sterk vervuild raakte.
In de middeleeuwen was de Dijle dus letterlijk de levensader van Leuven: zonder de rivier zouden veel economische activiteiten niet mogelijk geweest zijn.
1.Industrie & ambachten
Brouwerijen – Leuven was een echte bierstad. Brouwerijen langs de Dijle gebruikten rivierwater in het brouwproces en voor het spoelen van vaten. Een bekend voorbeeld is de Den Horen-brouwerij (gesticht in 1366), waaruit later Stella Artois is ontstaan.
Leerlooiers – de buurt rond de Mechelsestraat stond bekend als de “Laken- en Leerwijk”. Leerlooiers hadden veel water nodig om huiden te behandelen. De Dijle bood hen die constante toevoer.
Ververijen en lakenindustrie – de middeleeuwse lakennijverheid gebruikte de Dijle om stoffen te wassen, kleuren en spoelen. Dat was een belangrijke bron van inkomsten voor Leuven in de 14e eeuw.
Molens – verschillende watermolens draaiden op de kracht van de Dijle. Een mooi bewaard voorbeeld is de Volmolen (op de Vismarkt), die in de 14e eeuw gebouwd werd om wol te vollen (bewerken en verdichten).
2.Transport
Via de Dijle konden goederen naar Mechelen en verder vervoerd worden. Vooral bouwmaterialen, graan en hout kwamen zo de stad binnen.
Aan de Dijle lagen losplaatsen en aanlegplaatsen waar schepen hun lading konden lossen.
3.Visserij en voedsel
Leuven had meerdere visvijvers en visrechten op de Dijle. Vooral paling en karper werden er gevangen.
De Vismarkt in Leuven ligt niet toevallig vlak bij de Dijle: de vis werd rechtstreeks uit de rivier gehaald en verhandeld.
4.Huishoudelijk en stedelijk gebruik
Het water van de Dijle werd gebruikt om linnen te bleken (blekerijen langs de rivier).
Leuvense vrouwen gingen er ook kleren wassen en spoelen.
De rivier fungeerde helaas ook als open riool voor afvalwater en slachtafval.
=> Zo zie je dat de Dijle letterlijk verweven was met het dagelijks leven, de economie én de infrastructuur van Leuven.
WOORDENSCHAT WATER IN LEUVEN
de sluis – sluizen de dam – dammen de bever – bevers de brug – bruggen de oever – oevers de kano- kano’s de boot – boten peddelen kabbelen snel stromend koud de vistrap het waterwinningsbied het drinkwater de fontein – fonteinen de rivier – rivieren het kanaal – kanalen de vaart – vaarten de vaartkom – vaartkommen
Deze interessante strip vertelt je over: waterzuivering Dario is de mascotte in de hoofdrol. Die is getekend door Jan Bosschaert. Dario kent de rioleringsinfrastructuur en de waterzuivering op zijn duimpje. Wanneer hij op een dag een vreemd briefje krijgt van zijn oom Gust is hij in alle staten. De lezer volgt Dario en zijn vriend Raf de rat op een avontuurlijke maar leerrijke tocht dwars door de riolen en de waterzuiveringsinstallatie.
SCHOOLTV Nederland heeft heel wat leerrijke programma’s. Ook proefjes. 1. Wat gebeurt er als je met een scherp potlood dwars door een plastic zakje met water prikt? Siem en Evelien zoeken uit wat lekt, en wat niet. Klik hier.
10. Veel proefjes over water bij proefjes.nl Hier merk je dat water heel belangrijk is voor “wetenschap” ! Maar ook voor technologie, engineering en mathematics.
En wat dacht je van Art! 1. Water als thema in schilderkunst
Claude Monet – bekend van zijn impressionistische schilderijen van waterlelies en reflecties.
J.M.W. Turner – schilderde vaak zeegezichten, stormen en waterlandschappen.
Hokusai – vooral beroemd om De grote golf van Kanagawa.
2. Water als materiaal of medium
Olafur Eliasson – maakt installaties met stromend water, mist en reflectie.
Nils-Udo – land art waarbij hij natuurlijke materialen zoals water gebruikt.
Steamklas 